آينه شكسته
آينه شكسته
اودت مثل گل هاي اول بهار تر و تازه بود ، با يك جفت چشم خمار به رنگ آسمان و زلف هاي بوري كه هميشه يك دسته از آنت روي گونه اش آويزان بود. ساعت هاي دراز با نيم رخ رنگ پريده جلو پنجره اتاقش مي نشست . پا روي پايش مي انداخت ، رمان مي خواند ، جورابش را وصله ميزد يا خامه دوزي مي كرد، مخصوصاً وقتي والس گريزي را در ويلن مي زد، قلب من از جا كنده مي شد.
پنجره اتاق من روبه روي پنجره اتاق اودت بود ، چه قدر دقيقه ها ، ساعت ها و شايد روزهاي يك شنبه را من از پشت شيشه پنجره اتاقم به او نگاه مي كردم ، به خصوص شب ها وقتي كه جورابهايش را در مي آورد و به رختخوابش مي رفت!
به اين ترتيب رابطه مرموزي ميان من و او توليد شد. اگر يك روز او را نمي ديدم مثل اين بود كه چيزي گم كرده باشم . گاهي روزها از بس كه به او نگاه مي كردم ، بلند مي شد و لنگه در پنجره اش را مي بست . دو هفته بود كه هر روز همديگر را مي ديدم ، ولي نگاه اودت سرد و بي اعتنا بود ، بدون اينكه لبخند بزند و يا حركتي از او ناشي بشود كه تمايلش را نسبت به من آشكار بكند . اصلاً صورت او جدي و تو دار بود.
اول باري كه با او روبرو شدم ، يك روز صبح بود كه رفته بودم در قهوه خانه سر كوچه مان صبحانه بخورم . آز آنجا كه بيرون آمدم اودت را ديدم ، كيف ويلن دستش بود و به طرف مترو مي رفت . من سلام كردم او لبخند زد ، بعد اجازه خواستم تا كيفش را همراهش ببرم ، او در جواب سرش را تكان داد و گفت « مرسي » ، از همين يك كلمه آشنايي ما شروع شد.
از آن روز به بعد كه پنجره اتاقمان را كه باز مي كرديم ، از دور با حركت دست و به علم اشاره با هم حرف مي زديم. ولي هميشه منجر مي شد به اينكه برويم پايين در باغ لوگزانبرگ باهم ملاقات بكنيم و بعد به سينما يا تئاتر و يا كافه برويم ، يا به طور ديگر چند ساعت وقت را بگذرانيم . اودت تنها در خانه بود ، چون ناپدري و مادرش به مسافرت رفته بودند و او به مناسبت كارش در پاريس مانده بود.
او خيلي كم حرف بود ، ولي اخلاق بچه ها را داشت : سمج و لجباز بود ، گاهي مرا از جا به در مي كرد. دو ماه بود كه باهم رفيق شده بوديم. يك روز قرار گذاشتيم كه شب را برويم به تماشاي جشن جمعه بازار. « نويي» در اين شب اودت لباس آبي نواش را پوشيده بود و خوشحال تر از هميشه به نظر مي آمد . از رستوران كه در آمديم ، تمام راه را از زندگي خودش برايم تعريف كرد ، تا اينكه جلو لوناپارك از مترو در آمديم.
گروه انبوهي در آمد و شد بودند . دو طرف خيابان اسباب سرگرمي و تفريح چيده شده بود . بعضي ها معركه گرفته بودند ، تير اندازي ، بخت آزمايي ، شيريني فروشي ، سيرك ، اتومبيل هاي كوچك كه باقوه برق به دور يك محور مي گردند ، بالن هايي كه دور خود مي چرخيدند ، نشيمن هاي متحرك و نمايش هاي گوناگون وجود داشت . صداي جيغ دخترها ، صحبت ، خنده ، همهمه صداي موتور و موزيك هاي مختلف در هم پيچيده بود.
ما تصميم گرفتيم سوار واگن زره پوش بشويم و آن نشيمن متحركي بود كه به دور خودش مي گشت و در موقع گردش يك روپوش از پارچه روي آن را مي گرفت و به شكل كرم سبز رنگي در مي آمد. وقتي كه خواستيم سوار بشويم ، اودت دستكش ها و كيف را به من داد ، تا در موقع تكان و حركت از دستش نيفتد . ما تنگ پهلوي هم نشستيم ، واگن به راه افتاد و رپوش سرسبز بلند شد و ما را پنج دقيقه از چشم تماشاكنندگان پنهان كرد.
رپوش واگن كه عقب رفت هنوز لب هاي ما به هم چسبيده بود. من اودت را مي بوسيدم و او هم دفاعي نمي كرد. بعد پياده شديم و در راه برايم نقل مي كردكه اين دفعه سوم است كه به جشن جمعه بازار مي آيد، چون مادرش او را قدغن كرده بود . چندين جاي ديگر به تماشا رفتيم ، بالاخره نصف شب بود كه خسته و مانده برگشتيم . ولي اودت از آنجا دل نمي كند ، پاي هر معركه مي ايستاد و من هم ناچار بودم كه بايستم . دو سه بار بازوي او را كشيدم ، او هم خواهي نخواهي با من به راه مي افتاد تا اينكه پايه معركه كسي ايستاد كه تيغ ژيلت مي فروخت ، نطق مي كرد و خوبي آن را عملاً نشان مي داد و مردم را دعوت به خريدن مي كرد. اين دفعه از جا در رفتم ، بازوي او را سخت كشيدم و گفتم :
« اين كه ديگر مربوط به زن ها نيست .»
ولي او بازويش را كشيد و گفت :
«خودم مي دانم . مي خواهم تماشا بكنم.»
من هم بدون اينكه جوابش را بدهم ، به طرف مترو رفتم . به خانه كه برگشتيم ، كوچه خلوت و پنجره اتاق اودت خاموش بود . وارد اتاقم شدم ، چراغ را روشن كردم ، پنجره را باز كردم و چون خواتبم نمي آمد مدتي كتاب خواندم. يك بعد از نصف شب بود ، رفتم پنجره را ببندم و بخوابم. ديدم اودت آمده پايين پنجره اتاقش پهلوي چراغ گاز در كوچه ايستاده . من از اين حركت او تعجب كردم ، پنجره را به تغيّر بستم ، همين كه آمدم لباسم را در بياورم ، ملتفت شدم كه كيف منجوق دوزي و دستكش هاي اودت در جيبم است و مي دانستم كه پول و كليد در خانه اش در كيف است آنها را به هم بستم و از پنجره پايين انداختم .
سه هفته گذشت و در تمام اين مدت من به او بي اعتنايي مي كردم پنجره اتاق او كه باز مي شد من پنجره اتاق را مي بستم . در ضمن برايم مسافرت به لندن پيش آمد . روز پيش از حركتم به انگليس سر كوچه به اودت برخوردم كه كيف ويلن دستش بود و به طرف مترو پيش مي رفت . بعد از سلام و تعارف من خبر مسافرتم را به او گفتم و از حركت آن شب خودم عزر خواهي كردم. اودت با خونسردي كيف منجوق دوزي خود را باز كرد و آينه كوچكي كه از ميان شكسته بود به دستم داد و گفت :
« آن شب كه كيفم را از پنجره پرت كردي اين طور شد . مي داني اين بدبختي مي آورد.»
من در جواب خنديدم و او را خرافات پرست خواندم و به او وعده دادم كه پيش از حركت او را دباره ببينم ، ولي بدبختانه نشدم. تقريباً يك ماه بود كه در لندن بودم ، اين كاغذ از اودت به من رسيد:
پاريس 21 سپتامبر 1930
جمشيد جانم
نمي داني چه قدر تنها هستم ، اين تنهايي مرا اذيت مي كند ، مي خواهم امشب با تو چند كلمه صحبت بكنم ، چون وقتي كه به تو كاغذ مي نويسم ، مثل اينست كه با تو حرف مي زنم. اگر در اين كاغذ «تو» مي نويسم مرا ببخش. اگر مي دانستي درد روحي من تا چه اندازه زياد است!
روزها چقدر دراز است عقربك ساعت آنقدر آهسته و كند حركت مي كند كه نمي دانم كه چه بكنم . آيا زمان به نظر تو هم اينقدر طولاني است؟ شايد در آنجا با دختري آشنايي پيدا كرده باشي اگر چه من مطمئنم كه هميشه سرت توي كتاب است همانطور كه در پاريس بودي در آن اتاق محقر كه هر دقيقه جلو چشم من است . حالا يك محصل چيني آن را كرايه كرده ولي من پشت شيشه هايم را پارچه كلفت كشيدم تا بيرون را نبينم چون كسي را كه دوست داشتم آنجا نيست همانطوري كه برگردان تصنيف مي گويد :
« پرنده اي كه به ديار ديگر رفت بر نمي گردد.» ديروز با هلن در باغ لوگزامبورگ قدم مي زديم نزديك آن نيمكت سنگي كه رسيديم ياد آن روز افتادم كه روي همان نيمكت نشسته بوديم و تو از مملكت خود صحبت مي كرديم و آن همه وعده مي دادي و من هم آن وعده ها را باور كردم و امروز اسباب دست و مسخره دوستانم شده ام و حرفم سر زبانها افتاده ! من هميشه به ياد تو والس «گريزري » را مي زدم . عكسي كه در بيشه ونسن برداشتيم روي ميزم است وقتي عكست را نگاه مي كنم همان به من دلگرمي مي دهد ، با خود مي گويم « نه ، اين عكس مرا گول نمي زند » ولي افسوس ! نمي دانم تو هم معتقدب يا نه ، اما از آن شب كه آينه ام شكست ، همان آينه اي كه تو خودت به من داده بودي ، قلبم گواهي پيش آمد ناگواري را مي داد. روز آخري كه يكديگر را ديديم و گفتي به انگليس مي روي قلبم به من گفت كه تو خيلي دور مي روي و هر گز يكديگر را نخواهيم ديد و از آنچه كه مي ترسيدم به سرم آمد.
مادام بورل به من گفت : چرا آنقدر غمناكي ، و مي خواست مرا به برتاني ببرد ولي من با او نرفتم ، چون مي دانستم بيشتر كسل خواهم شد.
باري بگذريم ، گذشته ها گذشته ، اگر به تو كاغذ تند نوشتم از خلق تنگي بود . مرا ببخش و اگر اسباب زحمت تو را فراهم آوردم اميدوارم كه فراموشم خواهي كرد. كاغذهايم را پاره و نابود خواهي كرد، همچنين نيست ، ژيمي ؟
اگر مي دانستي در اين ساعت چقدر درد و اندوهم زياد است از همه چيز بيزار شدم ، از كار روزانه خودم سر خورده ام ، در صورتي كه پيش ازين اينطور نبود. مي داني من ديگر نمي توانم پيش از اين بي تكليف باشم ، اگر چه اسباب نگراني خيلي ها مي شود. اما غصه همه آن ها به پاي مال من نمي رسد. همانطور كه تصميم گرفته ام روز يك شنبه از پاريس خارج خواهم شد . ترن ساعت شش و سي و پنج دقيقه را مي گيرم و به كاله مي روم ، آخرين شهري كه تو از آنجا گذشتي ، آن وقت آب آبي رنگ دريا را مي بينيم ، اين آب همه بدبختي ها را مي شويد و هر لحظه رنگش عوض مي شود ، و با زمزمه هاي غمناك و افسونگر خودش روي ساحل شني مي خورد، كف مي كند ، آن كف ها را شن ها مزمزه مي كنند و فرو مي دهند ، بعد همين موج هاي دريا آخرين افكار ما را با خودش خواهد برد. چون به كسي كه مرگ لبخند بزند با اين لبخند او را به سوي خودش مي كشاند . لابد مي گويي كه او چنين كاري را نمي كند ، ولي خواهي ديد كه من دروغ نمي گويم.
بوسه هاي مرا از دور بپذيبر
اودت لاسور
دو كاغذ در جواب اودت نوشتم ، ولي يكي از آنها بدون جواب ماند و دومي به آدرس خودم برگشت كه رويش مهر زده بودند « برگشت به فرستنده »
سال بعد كه به پاريس برگشتم با شتاب هرچه تمام تر به كوچه سن ژاك رفتم ، همان جا كه منزل قديميم بود. از اتاق من يك محصل چيني والس گريزي را به سوت مي زد. ولي پنجره اتاق اودت بسته بود و به در خانه اش ورقه اي آويزان كرده بودند كه رويش نوشته شده بود :« خانه اجاره اي».