درآمدی بر ادبیات ایران وجهان
درآمدی بر انواع ادبی - صفحه 10
1 - چرا دانش را دسته بندی میکنند ؟ برای آسانتر شدن شناخت و فراگیری سریعتر .
2 - پژوهشگران ایرانی آثار ادبی را چگونه تقسیم بندی میکردند ؟ گذشتگان ما آثار ادبی را بهطور عمده ، بر اساس صورت و شکل ظاهری تقسیم بندی میکردند و همانگونه که میبینیم ، جز دو قالب شعری قصیده و غزل ، دیگر قالبها مانند رباعی ، دوبیتی ، مثنوی و ... بر اساس شکل نامگذاری شده اند .
3 - پژوهشگران بیگانه آثار ادبی را چگونه تقسیم بندی میکنند ؟ در ادبیات جهان ، آثار ادبی بر اساس اندیشه و محتوا به چهار نوع حماسی ، غِنایی ، نمایشی و تعلیمی تقسیم بندی شده است .
درآمدی بر ادبیات نمایشی - صفحه 24
1 - موضوع ادبیات نمایشی چیست ؟ موضوع اصلی ادبیات نمایشی پیوند انسان با زندگی و طبیعت است .
2 - انواع ادبیات نمایشی را تعریف کنید . ادبیات نمایشی در غرب به تراژدی ، کمدی و درام تقسیم میشود . تراژدی تصویر ناکامی اشخاص برجسته است . کمدی تجسم عیوب و رذیلتهای اخلاقی است به گونهای که مایه خنده باشد و درام کوششی است برای نشان دادن شکل عادی زندگی با همه تضادها و تعارضهای آن .
3 - ادبیات نمایشی در ایران چه سابقهای دارد ؟ در ایران سابقه نمایش به شیوه امروزی به صد سال نمیرسد اما تعزیه ( شبیه خوانی ) که نوعی هنر دینی و نمایش مذهبی به شمار میرود ، نمونهای از ادبیات نمایشی به شیوه ایرانی است که از دیرباز در رثای شهیدان کربلا و اهل بیت اجرا میشده است . علاوه بر این ، نقالی ، نمایش روحوضی ، سیاه بازی و ... جلوه های دیگری از ادبیات نمایشی در میان مردم بوده است .
درآمدی بر ادبیات داستانی ( سنتی ) - صفحه 34
1 - رایجترین نوع ادبی چیست ؟ رایجترین نوع ادبی در میان ملتها ، « افسانه » ، « قصه » و در معنای وسیعتر « داستان » است .
2 - در ادبیات داستانی چه موضوعاتی مطرح شده است ؟ عشق انسان به انسان ، عشق انسان به خدا ، عشق خدا به انسان ، قصه جنگها و حماسه آفرینیها در برابر متجاوزان ، نشر اخلاق و فضایل مشترک ، انتقال تجربیات به دیگران و ...
درآمدی بر ادبیات پایداری - صفحه 57
1 - مهمترین مسائل ادبیات پایداری را نام ببرید . الف) دعوت به مبارزه و تحمل سختیها و مشکلات آن . ب) بیان بیدادگریها و تصویر چهره بیدادگران . ج) ستایش آزادی و آزادگی . د) نشان دادن افق روشن پیروزی که رهآورد تلاش ، وحدت ، همدلی و مبارزه مستمر است . ه) ترسیم مظلومیت مردم . و) بزرگداشت و ستایش مردم مبارز و شهدای راه آزادی .
درآمدی بر ادبیات جهانی - صفحه 78
1 - ادبیات هر ملت بازتاب و چکیده چیست ؟ ادبیات هر ملت ، بازتاب و چکیده بینشها ، احساسات و باورهای آن ملت است .
2 - مطالعه آثار ادبی جهانی چه چیزی را برای ما آشکار و آشنا می سازد ؟ مطالعه آثار ادبی جهانی نه تنها ما را با اندیشه و احساس دیگر ملتها آشنا میسازد بلکه تفاوتها ، وجوه مشترک ، تأثیرپذیریها و تأثیرگذاریها را نیز آشکار میکند .
3 - مطالعه آثار ادبی جهانی چه چیزی را گسترش میبخشد ؟ مرزهای احساسات و اندیشه ما .
4 - مطالعه آثار ادبی جهانی چه چیزی را به ما میشناساند ؟ چهرهها و آثار نویسندگان و شعرای بزرگ .
درآمدی بر ادبیات غِنایی - صفحه 92
1 - موضوع ادبیات غنایی چیست ؟ همه احساسات گوناگون انسانی از قبیل احساسات عاشقانه ، مذهبی ، عرفانی ، مدح ، هجو ، وصف طبیعت ، جامعه و مسائل شخصی مانند غم غربت ، شکایت از زندان ، مرثیه عزیزان و نظایر آن را در بر میگیرد .
2 - ادبیات غنایی را تعریف کنید . گونه ای از ادبیات است که با زبانی نرم و لطیف ، با استفاده از معانی عمیق و باریک ، به بیان احساسات شخصی انسان میپردازد و بیانگر عواطف و آرزوهای انسان و غمها و شادیهای اوست .
3 - کلمه غنا به چه معناست ؟ کلمه « غنا » در اصطلاح به معنی موسیقی است و شعر غنایی در اصل همراه با موسیقی خوانده میشود .
4 - بیشترین بخش ادبیات ایران چیست ؟ شعر غنایی .
5 - مهمترین آثار ادبی غنایی را نام ببرید . رباعیات خیام ، دوبیتیهای باباطاهر ، غزلیات مولوی ، سعدی ، حافظ ، صائب تبریزی و بیدل ، منظومههای بزمی نظامی و بخشی از سرودههای قصیدهسرایان مشهور مانند فرخی ، منوچهری ، عنصری ، خاقانی و نیز عمده سرودههای معاصر از نوع ادبیات غنایی است .
درآمدی بر ادبیات تعلیمی - صفحه 103
1 - ادبیات تعلیمی را تعریف کنید . به مجموعه آثاری که موضوع آنها آموزش و تعلیم است ادبیات تعلیمی گفته میشود .
2 - موضوع ادبیات تعلیمی چیست ؟ آموزش مسائل و تعلیم علوم مختلف .
3 - چند نمونه از ادبیات تعلیمی را نام ببرید . گلستان و بوستان سعدی ، قابوسنامه ، کلیله و دمنه و نصابالصبیان از ابونصر فراهی که برخی لغات و اصطلاحات را در قالب شعر آموزش میدهد و یا گلشن راز از شیخ محمود شبستری که به توضیح اصطلاحات عرفانی میپردازد .
4 - انواع ادبیات تعلیمی را تعریف کنید . در ادبیات تعلیمی نوع اول ، بهرهگیری از فرصتها ، محبت ورزیدن به پدر و مادر و همنوعان ، تأکید بر انجام دستورهای الهی و خودداری از گناه و غفلت و دنیاپرستی ، موضوعات محوری و اساسی نوشته ها و سروده هاست .
در ادبیات تعلیمی نوع دوم ، شاعر یا نویسنده میکوشد موضوعات آموزشی را با روشی ساده و آسان به مخاطب بیاموزد و آموزش را سرعت بخشد .
درآمدی بر فرهنگ و هنر - صفحه 110
1 - فایده هنر چیست ؟ هنر ، آدمی را به شناخت سرچشمه زیباییها فرا میخواند و روح سرکش او را به آرامش میرساند .
درآمدی بر ادبیات مشروطه - صفحه 129
1 - پس از مشروطه ، زبان فارسی چه تحولی یافت ؟ در پی انقلاب مشروطه و تحولات سیاسی و اجتماعی آن ، در زبان و ادب فارسی نیز دگرگونیهایی پدید میآید . زبان شعر و نثر سادهتر و به زبان مردم کوچه و بازار نزدیکتر میشود و چون نویسندگان این دوره خود را از مردم کوچه و بازار جدا نمیدانند ، زبان مردم ، مَثَلها ، اصطلاحات ، قصهها و زندگی مردم عادی در ادبیات جا باز میکند . واژهها و ترکیبهای ناآشنای عربی کمتر میشود و عبارتهای پیچیده و طولانی و جملههای پیوسته و پیدرپی در نوشتهها کاهش مییابد .
2 - ادبیات فارسی از نظر مضمون در زمان مشروطه چه تحولی یافت ؟ از نظر مضمون ، در شعر و نثر این دوره ، واقعیات زندگی و مسائل سیاسی و اجتماعی باز گفته میشود . نویسندگان و شعرا میکوشند چشم و گوش خواننده را بگشایند تا بتواند با اندیشهای نو در مسیر دست یافتن به زندگی نیکوتر گام بردارد .
درآمدی بر سفرنامه ، حسبحال و زندگینامه - صفحه 144
1 - سفرنامه چیست ؟ ثبت دیدهها ، شنیدهها و تجربیاتی که فرد در مسیر سفر خویش به نقاط دور و نزدیک به آنها دست مییابد ، به آفرینش آثار خواندنی و دلپسندی میانجامد که « سفرنامه » نام دارد .
2 - حسبحال و زندگینامه چه تفاوتی با هم دارند ؟ در « حسبحال نویسی » نویسنده به بیان حالات و احساسات خویش میپردازد و با زبانی صمیمی ، روان و دلنشین از دغدغههایی که درباره خود دارد سخن میگوید .
اما « زندگی نامه » بیان مسیر زندگی و حوادث و فراز و نشیبهای آن است که بخش دیگری از ادبیات ملتهاست و علاوهبر شناساندن نویسنده ، اطلاعاتی مفید از عصر و روزگار او نیز به دست میدهد .
درآمدی بر ادبیات فارسی برون مرزی - صفحه 166
1 - حوزه جغرافیایی تمدن ایران را تعریف کنید . روزگاری از مدیترانه تا سند و از بینالنهرین تا ماورای سیحون امتداد مییافت و به تدریج محدود میشد .
2 - چند تن از بزرگان ادبیات فارسی غیر ایرانی را نام ببرید . امیرخسرو دهلوی ، بیدل دهلوی ، اقبال لاهوری ، صدرالدین عینی ، محمدابراهیم صفا ، خلیلالله خلیلی ، صفیه گلرخسار ، عبید رجب و ...